Vai trò nghiên cứu trong quá trình đổi mới

Trong bối cảnh đó, nghiên cứu đóng vai trò như một cơ chế tạo tri thức có hệ thống. Nó giúp chuyển những giả định chưa được kiểm chứng thành câu hỏi có thể điều tra, thử nghiệm và đánh giá bằng bằng chứng. Nghiên cứu vì thế không chỉ diễn ra ở phòng R&D. Nó có thể bao gồm nghiên cứu khoa học và kỹ thuật, nghiên cứu khách hàng, phân tích thị trường, thử nghiệm nguyên mẫu, phân tích dữ liệu hoặc các hình thức kiểm chứng giả thuyết khác.

Điểm quan trọng là nghiên cứu không loại bỏ hoàn toàn rủi ro và cũng không bảo đảm một sáng kiến sẽ thành công. Giá trị của nghiên cứu nằm ở việc làm cho doanh nghiệp hiểu rõ hơn mình đang đối mặt với loại bất định nào, bằng chứng hiện có mạnh đến đâu và bước tiếp theo nên được thực hiện với mức cam kết nguồn lực nào.

Nghiên cứu giảm bất định trong các quyết định đổi mới

Một sáng kiến đổi mới thường bắt đầu bằng nhiều giả định: khách hàng có nhu cầu, công nghệ có thể hoạt động, doanh nghiệp có thể sản xuất với chi phí phù hợp, thị trường đủ lớn hoặc tổ chức có khả năng triển khai giải pháp. Nếu các giả định này được coi như sự thật quá sớm, doanh nghiệp có thể đầu tư đáng kể trước khi biết nền tảng của dự án có thực sự vững chắc hay không.

Nghiên cứu tạo ra một quá trình khác. Thay vì hỏi đơn thuần “ý tưởng này có tốt không?”, doanh nghiệp tách ý tưởng thành những vấn đề có thể kiểm chứng: nhu cầu nào đang tồn tại, nguyên nhân của nhu cầu là gì, giải pháp phải đạt điều kiện kỹ thuật nào, khách hàng phản ứng thế nào và bằng chứng nào đủ mạnh để tiếp tục đầu tư.

Cơ chế này làm thay đổi vai trò của thông tin trong đổi mới. Thông tin không chỉ được thu thập để mô tả thị trường mà được sử dụng để cập nhật quyết định. Khi bằng chứng ủng hộ một giả định, doanh nghiệp có thể tăng mức cam kết. Khi bằng chứng phủ nhận giả định, doanh nghiệp có cơ sở để điều chỉnh thiết kế, thay đổi hướng nghiên cứu hoặc dừng một phương án trước khi chi phí chìm trở nên quá lớn.

Cách nhìn này tương thích với các hướng dẫn quản trị đổi mới như ISO 56002, trong đó việc khai thác tri thức, cơ hội và quản lý bất định là những thành phần quan trọng của hệ thống đổi mới. Trong thực tế, ý nghĩa của nghiên cứu không nằm ở số lượng báo cáo được tạo ra mà ở khả năng biến bằng chứng thành quyết định.

Tuy nhiên, giảm bất định không đồng nghĩa với loại bỏ bất định. Một khảo sát tốt vẫn không thể dự báo hoàn hảo hành vi thị trường; một thử nghiệm kỹ thuật thành công trong phòng thí nghiệm chưa chứng minh chắc chắn rằng hệ thống sẽ hoạt động ở quy mô lớn. Vì vậy, nghiên cứu hiệu quả thường làm rõ mức độ chắc chắn hiện tại, chứ không tạo ra ảo tưởng rằng doanh nghiệp đã biết chắc tương lai.

Nghiên cứu giúp phát hiện đúng vấn đề và cơ hội đổi mới

Một trong những rủi ro sớm nhất của đổi mới là giải quyết rất tốt một vấn đề không đủ quan trọng. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp đi ngược từ ý tưởng về nhu cầu thực tế, từ đó xác định liệu cơ hội đổi mới có đủ cơ sở để tiếp tục hay không.

Ở phía khách hàng và thị trường, nghiên cứu có thể làm rõ hành vi, khó khăn, động cơ, quy trình sử dụng hiện tại và những phương án thay thế mà khách hàng đang lựa chọn. Giá trị của dữ liệu này không chỉ nằm ở việc xác nhận rằng khách hàng “thích” một ý tưởng. Điều quan trọng hơn là phát hiện khoảng cách giữa điều khách hàng nói, điều họ thực sự làm và những ràng buộc chi phối quyết định của họ.

Ở phía khoa học và công nghệ, nghiên cứu giúp doanh nghiệp nhận biết những khả năng mà nhu cầu hiện tại chưa biểu hiện rõ. Một tiến bộ về vật liệu, thuật toán, quy trình sản xuất hoặc công nghệ nền có thể tạo ra những phương án trước đây không khả thi. Khi kết hợp tri thức công nghệ với hiểu biết về vấn đề của khách hàng, doanh nghiệp có khả năng phát hiện những không gian đổi mới có giá trị hơn so với việc chỉ bắt đầu từ một ý tưởng sản phẩm có sẵn.

Đây cũng là lý do nghiên cứu không nên được hiểu đơn giản là “hỏi khách hàng muốn gì”. Khách hàng thường có khả năng mô tả vấn đề, trải nghiệm và giới hạn hiện tại tốt hơn khả năng thiết kế một giải pháp hoàn toàn mới. Nghiên cứu có nhiệm vụ khám phá bằng chứng về nhu cầu và bối cảnh; việc tổng hợp bằng chứng đó thành một cơ hội đổi mới vẫn đòi hỏi năng lực chuyên môn và phán đoán của doanh nghiệp.

Theo cách tiếp cận của OECD trong Oslo Manual, đổi mới cũng không đồng nhất với hoạt động R&D chính thức. Doanh nghiệp có thể tạo ra đổi mới từ nhiều hoạt động tạo và sử dụng tri thức khác nhau. Vì vậy, một công ty không sở hữu phòng nghiên cứu lớn vẫn có thể tiến hành nghiên cứu phục vụ đổi mới thông qua dữ liệu khách hàng, thử nghiệm vận hành, hợp tác với đối tác hoặc khai thác tri thức bên ngoài.

Nghiên cứu kiểm chứng tính khả thi trước khi đầu tư lớn

Sau khi xác định được một cơ hội, câu hỏi tiếp theo không còn chỉ là “có nhu cầu hay không” mà là “doanh nghiệp có thể biến cơ hội đó thành giá trị hay không”. Đây là giai đoạn nghiên cứu chuyển từ khám phá sang kiểm chứng.

Về kỹ thuật, doanh nghiệp cần xác định những giả định có thể khiến giải pháp thất bại: hiệu năng, độ ổn định, khả năng tích hợp, khả năng sản xuất, độ an toàn, độ chính xác hoặc những giới hạn vận hành khác tùy lĩnh vực. Thay vì phát triển toàn bộ hệ thống ngay từ đầu, nghiên cứu có thể tập trung vào những giả định có mức độ bất định và hậu quả cao nhất.

Nguyên tắc này rất quan trọng vì một nguyên mẫu đẹp không nhất thiết chứng minh được tính khả thi kỹ thuật. Tương tự, một công nghệ hoạt động trong điều kiện thử nghiệm không tự động chứng minh khả năng sản xuất hàng loạt. Bằng chứng phải phù hợp với chính câu hỏi mà doanh nghiệp cần trả lời.

Tính khả thi thương mại cũng cần được kiểm chứng riêng. Một giải pháp có thể tạo giá trị cho người dùng nhưng vẫn không tạo được mô hình kinh tế phù hợp nếu chi phí cung cấp quá cao, khách hàng không sẵn sàng thay đổi hành vi hoặc doanh nghiệp không tiếp cận được kênh phân phối cần thiết.

Do đó, các chỉ số nghiên cứu phải được lựa chọn theo giả định đang kiểm chứng. Với vấn đề kỹ thuật, bằng chứng có thể là tỷ lệ thử nghiệm thành công, sai số, độ bền hoặc khả năng đạt thông số thiết kế. Với vấn đề thương mại, doanh nghiệp có thể theo dõi hành vi sử dụng, tỷ lệ chấp nhận thử nghiệm, chi phí phục vụ hoặc các chỉ số kinh tế của phương án.

Không tồn tại một ngưỡng duy nhất có thể áp dụng cho mọi dự án, chẳng hạn một tỷ lệ khách hàng đồng ý cố định để tuyên bố cơ hội đã được xác nhận. Ngưỡng quyết định phải phụ thuộc vào mức đầu tư tiếp theo, hậu quả của sai lầm, độ tin cậy của phương pháp nghiên cứu và đặc điểm ngành. Một quyết định đầu tư nhỏ có thể chấp nhận bằng chứng yếu hơn một quyết định xây dựng nhà máy hoặc triển khai công nghệ trên toàn hệ thống.

Nghiên cứu biến thử nghiệm thành vòng lặp học hỏi

Thử nghiệm chỉ tạo ra giá trị cho đổi mới khi kết quả của nó làm thay đổi hiểu biết hoặc quyết định của doanh nghiệp. Nếu một tổ chức liên tục xây dựng nguyên mẫu nhưng không xác định rõ giả thuyết cần kiểm chứng, hoạt động đó dễ trở thành quá trình tạo sản phẩm thử thay vì nghiên cứu.

Một vòng lặp nghiên cứu hiệu quả thường bắt đầu bằng một giả định cụ thể. Doanh nghiệp xác định bằng chứng nào sẽ ủng hộ hoặc phủ nhận giả định, thiết kế thử nghiệm phù hợp, quan sát kết quả rồi cập nhật cách hiểu về vấn đề. Kết quả có thể dẫn tới tiếp tục, điều chỉnh, thử lại hoặc loại bỏ phương án.

Cơ chế này đặc biệt quan trọng đối với những sáng kiến có mức độ mới cao. Khi doanh nghiệp bước vào một thị trường mới hoặc sử dụng một công nghệ chưa quen thuộc, kế hoạch ban đầu thường chứa nhiều giả định hơn dữ kiện. Trong trường hợp đó, giá trị của thử nghiệm không nhất thiết là chứng minh ý tưởng đúng ngay lần đầu mà là tăng tốc độ phát hiện những giả định sai.

Nghiên cứu vì thế cũng thay đổi cách nhìn về thất bại. Một thử nghiệm không đạt mục tiêu kỹ thuật nhưng xác định rõ nguyên nhân và giới hạn của công nghệ vẫn có thể tạo ra tri thức có giá trị. Ngược lại, một thử nghiệm cho kết quả tích cực nhưng điều kiện thử nghiệm không đại diện cho môi trường thực tế có thể tạo cảm giác chắc chắn sai lệch.

Doanh nghiệp nên phân biệt giữa kết quả của thử nghiệm và bài học có thể suy ra từ thử nghiệm. Câu hỏi cần đặt ra không chỉ là “kết quả có tốt không?” mà còn là “kết quả này cho phép chúng ta kết luận điều gì, trong điều kiện nào và còn điều gì chưa biết?”.

Chính cấu trúc đó khiến nghiên cứu trở thành một vòng lặp học hỏi thay vì một hoạt động kiểm tra ở cuối quá trình phát triển.

Nghiên cứu nâng chất lượng quyết định và năng lực học hỏi của tổ chức

Giá trị dài hạn của nghiên cứu không chỉ nằm trong từng sản phẩm hay dự án riêng lẻ. Khi tri thức được lưu giữ, chia sẻ và kết nối với tri thức sẵn có, hoạt động nghiên cứu còn nâng khả năng nhận biết và khai thác những cơ hội đổi mới tiếp theo.

Khái niệm năng lực hấp thụ tri thức trong nghiên cứu quản trị của Cohen và Levinthal giải thích một phần cơ chế này. Một tổ chức có nền tảng tri thức liên quan tốt hơn thường có khả năng nhận biết giá trị của thông tin mới, hấp thụ nó và đưa nó vào ứng dụng. Theo cách đó, nghiên cứu nội bộ không chỉ tạo ra câu trả lời trực tiếp mà còn giúp doanh nghiệp hiểu và sử dụng hiệu quả hơn tri thức đến từ khách hàng, trường đại học, nhà cung cấp, đối tác hoặc những tiến bộ của ngành.

Điều này có hệ quả quan trọng đối với quản trị đổi mới. Nếu kết quả nghiên cứu chỉ nằm trong một báo cáo hoặc một bộ phận chuyên môn, giá trị của nó đối với quyết định sẽ bị hạn chế. Tri thức phải đi tới đúng người có quyền thay đổi thiết kế, phân bổ ngân sách, điều chỉnh danh mục dự án hoặc xác định bước thử nghiệm tiếp theo.

Nghiên cứu cũng giúp tạo kỷ luật cho quyết định danh mục đổi mới. Thay vì để mọi dự án cạnh tranh nguồn lực chủ yếu bằng mức độ hấp dẫn của câu chuyện, doanh nghiệp có thể yêu cầu từng dự án trình bày những giả định quan trọng, bằng chứng đã có, phần bất định còn lại và mục tiêu học hỏi của giai đoạn tiếp theo.

Điều đó không có nghĩa mọi quyết định đều phải chờ bằng chứng hoàn hảo. Đổi mới luôn chứa những tình huống mà dữ liệu lịch sử không tồn tại hoặc quá khứ không đại diện cho tương lai. Trong những trường hợp đó, phán đoán quản trị vẫn cần thiết. Nghiên cứu làm cho phán đoán có cơ sở hơn; nó không thay thế hoàn toàn phán đoán.

Giới hạn của nghiên cứu và cách doanh nghiệp sử dụng hiệu quả

Nghiên cứu có thể hỗ trợ đổi mới, nhưng nhiều nghiên cứu hơn không mặc nhiên tạo ra nhiều đổi mới hơn. Khi chi phí thu thập thêm thông tin lớn hơn giá trị của thông tin đối với quyết định, nghiên cứu có thể trở thành nguồn trì hoãn.

Một rủi ro phổ biến là analysis paralysis: tổ chức tiếp tục tìm kiếm sự chắc chắn trong một vấn đề mà chỉ có hành động thực tế mới tạo ra dữ liệu cần thiết. Điều này thường xảy ra khi doanh nghiệp không xác định trước câu hỏi quyết định và tiêu chí dừng nghiên cứu. Mỗi kết quả lại sinh thêm một câu hỏi, nhưng không câu hỏi nào được liên kết với quyết định tiếp tục, điều chỉnh hay dừng dự án.

Một giới hạn khác là chất lượng phương pháp. Mẫu nghiên cứu không đại diện, câu hỏi dẫn dắt, điều kiện thử nghiệm nhân tạo hoặc chỉ số không phù hợp có thể tạo ra bằng chứng có vẻ thuyết phục nhưng không phản ánh đúng thực tế. Trong đổi mới, bằng chứng yếu đôi khi nguy hiểm hơn thiếu bằng chứng vì nó tạo sự tự tin không có cơ sở.

Ngoài ra còn có bài toán cân bằng giữa khám phá và khai thác. Dòng nghiên cứu về exploration–exploitation của James March cho thấy tổ chức cần vừa khám phá những khả năng mới vừa khai thác những gì đã biết. Quá ít nghiên cứu có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội hoặc cam kết quá sớm; quá nhiều khám phá mà không chuyển sang thực thi lại khiến tri thức không được biến thành giá trị.

Để nghiên cứu phục vụ trực tiếp quá trình đổi mới, doanh nghiệp có thể gắn mỗi hoạt động nghiên cứu với một quyết định cụ thể:

·         Xác định giả định quan trọng nhất đang tạo ra bất định

·         Xác định loại bằng chứng có khả năng kiểm chứng giả định đó

·         Đặt tiêu chí ra quyết định trước khi xem kết quả

·         Ưu tiên kiểm chứng giả định có hậu quả lớn nếu sai

·         Lưu lại cả kết quả tích cực, kết quả phủ định và điều kiện thử nghiệm

·         Chuyển kết quả đến người có quyền thay đổi sản phẩm, quy trình hoặc phân bổ nguồn lực

Cách tổ chức này giúp tránh hai cực đoan: quyết định đổi mới hoàn toàn dựa trên trực giác và yêu cầu nghiên cứu đến mức gần như chắc chắn tuyệt đối trước khi hành động.

Vì vậy, vai trò nghiên cứu trong đổi mới có thể được hiểu là tạo ra một hệ thống học hỏi có kỷ luật quanh những quyết định vốn chứa nhiều bất định. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp phát hiện vấn đề đáng giải quyết, kiểm tra tính khả thi, thử nghiệm giả định, học từ kết quả và phân bổ nguồn lực trên cơ sở bằng chứng tốt hơn. Giá trị lớn nhất của nghiên cứu không phải là dự báo chính xác tương lai, mà là giúp doanh nghiệp nhận ra sớm hơn điều mình chưa biết và học đủ nhanh để điều chỉnh trước khi cam kết quá nhiều nguồn lực.

Nghiên cứu là một thành phần quan trọng của đổi mới vì nó biến giả định thành tri thức có thể sử dụng cho quyết định. Khi được gắn với những câu hỏi đúng, phương pháp phù hợp và tiêu chí hành động rõ ràng, nghiên cứu giúp doanh nghiệp giảm bất định, nhận diện cơ hội, kiểm chứng khả thi và tích lũy năng lực học hỏi. Tuy nhiên, nghiên cứu không phải bảo chứng cho thành công; hiệu quả của nó phụ thuộc vào chất lượng bằng chứng và khả năng chuyển bằng chứng thành hành động. Doanh nghiệp đổi mới tốt vì thế không phải là doanh nghiệp cố gắng biết mọi thứ trước khi hành động, mà là doanh nghiệp biết điều gì cần được kiểm chứng trước và học có hệ thống trong suốt quá trình đổi mới.