Những tiêu chí lựa chọn thiết kế nghiên cứu

Việc lựa chọn thiết kế nghiên cứu cần dựa trên sự phù hợp giữa vấn đề nghiên cứu, phương pháp tiếp cận và điều kiện triển khai thực tế.

Mục tiêu nghiên cứu quyết định hướng lựa chọn thiết kế

Tiêu chí đầu tiên cần xem xét là mục tiêu nghiên cứu. Mỗi mục tiêu khác nhau sẽ yêu cầu một loại thiết kế khác nhau.

Một nghiên cứu nhằm khám phá một hiện tượng mới thường cần thiết kế có tính linh hoạt để thu thập thông tin chuyên sâu. Trong khi đó, nghiên cứu nhằm kiểm định giả thuyết hoặc đo lường mối quan hệ giữa các biến số cần thiết kế có khả năng kiểm soát và phân tích định lượng.

Các mục tiêu nghiên cứu phổ biến gồm:

·         Khám phá bản chất hoặc hiện tượng chưa được hiểu rõ

·         Mô tả đặc điểm, tỷ lệ hoặc trạng thái của một vấn đề

·         Giải thích nguyên nhân hoặc mối quan hệ giữa các yếu tố

·         Đánh giá tác động của một can thiệp hoặc giải pháp

Mục tiêu càng rõ ràng thì khả năng lựa chọn thiết kế nghiên cứu phù hợp càng cao.

Câu hỏi nghiên cứu ảnh hưởng đến loại thiết kế cần sử dụng

Câu hỏi nghiên cứu là cơ sở để xác định cấu trúc của toàn bộ nghiên cứu. Nhà nghiên cứu cần xem xét câu hỏi đang yêu cầu loại bằng chứng nào.

Ví dụ:

·         Câu hỏi về “điều gì đang xảy ra” thường phù hợp với nghiên cứu mô tả

·         Câu hỏi về “vì sao xảy ra” thường cần thiết kế giúp phân tích nguyên nhân hoặc cơ chế

·         Câu hỏi về “giải pháp nào hiệu quả hơn” thường cần thiết kế có khả năng so sánh hoặc đánh giá tác động

Một thiết kế nghiên cứu chỉ phù hợp khi nó có khả năng tạo ra dữ liệu đủ để trả lời câu hỏi nghiên cứu ban đầu.

Loại dữ liệu cần thu thập quyết định phương pháp nghiên cứu

Một tiêu chí quan trọng khác là dạng dữ liệu cần thiết để giải quyết vấn đề nghiên cứu.

Nghiên cứu định lượng phù hợp khi cần:

·         Đo lường mức độ

·         Kiểm định mối quan hệ giữa các biến

·         Phân tích xu hướng bằng dữ liệu số

Nghiên cứu định tính phù hợp khi cần:

·         Hiểu trải nghiệm, nhận thức hoặc hành vi

·         Khám phá ý nghĩa của một hiện tượng

·         Phân tích bối cảnh phức tạp

Trong nhiều trường hợp, thiết kế phương pháp hỗn hợp được lựa chọn để kết hợp khả năng đo lường của dữ liệu định lượng với chiều sâu giải thích của dữ liệu định tính.

Mức độ kiểm soát biến số quyết định khả năng suy luận

Khả năng kiểm soát biến số là tiêu chí quan trọng khi nghiên cứu cần xác định quan hệ nhân quả.

Các thiết kế có mức kiểm soát cao thường cho phép:

·         Giảm ảnh hưởng của yếu tố gây nhiễu

·         Đánh giá rõ hơn tác động của biến độc lập

·         Tăng khả năng đưa ra kết luận về nguyên nhân

Ngược lại, các thiết kế quan sát thường phù hợp hơn khi nhà nghiên cứu muốn mô tả hoặc phân tích mối liên hệ trong điều kiện tự nhiên.

Việc lựa chọn mức độ kiểm soát cần cân bằng giữa độ chính xác khoa học và tính khả thi trong thực tế.

Đối tượng nghiên cứu và bối cảnh thực hiện ảnh hưởng đến thiết kế

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu có thể giới hạn hoặc mở rộng khả năng lựa chọn thiết kế.

Nhà nghiên cứu cần xem xét:

·         Quy mô mẫu nghiên cứu

·         Khả năng tiếp cận đối tượng

·         Đặc điểm của nhóm nghiên cứu

·         Điều kiện môi trường thực hiện

Ví dụ, nghiên cứu trên con người có thể chịu ảnh hưởng bởi yếu tố đạo đức, khả năng tham gia và tính bảo mật thông tin. Vì vậy, thiết kế cần phù hợp với đặc điểm của đối tượng thay vì chỉ dựa trên mục tiêu lý thuyết.

Nguồn lực nghiên cứu quyết định tính khả thi của thiết kế

Một thiết kế nghiên cứu có thể phù hợp về mặt lý thuyết nhưng không khả thi khi triển khai.

Các nguồn lực cần xem xét gồm:

·         Thời gian thực hiện

·         Ngân sách nghiên cứu

·         Nhân lực chuyên môn

·         Công cụ thu thập và phân tích dữ liệu

·         Khả năng tiếp cận nguồn dữ liệu

Thiết kế tối ưu là thiết kế vừa đáp ứng yêu cầu khoa học vừa phù hợp với điều kiện thực tế.

Độ tin cậy và giá trị khoa học của kết quả cần được đảm bảo

Thiết kế nghiên cứu cần được đánh giá dựa trên khả năng tạo ra kết quả đáng tin cậy.

Các yếu tố cần xem xét gồm:

·         Khả năng giảm sai lệch nghiên cứu

·         Tính chính xác của phương pháp đo lường

·         Khả năng lặp lại nghiên cứu

·         Mức độ phù hợp giữa dữ liệu và kết luận

Một thiết kế tốt không chỉ thu thập được dữ liệu mà còn giúp dữ liệu đó có ý nghĩa khoa học.

Việc lựa chọn thiết kế nghiên cứu phụ thuộc vào sự kết hợp giữa mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, dữ liệu cần thu thập, mức độ kiểm soát biến số, đặc điểm đối tượng và nguồn lực thực hiện. Không có một thiết kế duy nhất phù hợp cho mọi nghiên cứu; thiết kế phù hợp nhất là thiết kế tạo ra bằng chứng đáng tin cậy nhất để trả lời đúng câu hỏi nghiên cứu trong điều kiện cho phép.